Dutch-IP

Hoe Nederland online kwam

Lang voordat iemand thuis kon internetten, liep een van de eerste Europese internetlijnen al naar Amsterdam.

AMS
Illustratie: Amsterdam als knooppunt in een groeiend netwerk.

Het begon niet met websites, maar met onderzoekers die e-mail en nieuwsberichten wilden uitwisselen. Al in 1982 ging het eerste Europese UNIX-netwerk van start, met als middelpunt het Mathematisch Centrum in Amsterdam, de voorloper van het huidige CWI. Daar werkte systeembeheerder Piet Beertema, die een sleutelrol speelde in wat volgde.

Een eigen naam: .nl

Op 25 april 1986 registreerde Beertema de landcode .nl. Enkele dagen later, op 1 mei, kwam daar de eerste Nederlandse domeinnaam bij: cwi.nl. Daarmee werd .nl de eerste actieve landcode buiten de Verenigde Staten. Tien jaar lang werd het domein vanuit dat onderzoeksinstituut beheerd, totdat de stichting SIDN het in 1996 overnam.

17 november 1988

Op deze dag maakte het CWI de eerste civiele verbinding tussen Europa en het internet, via het Amerikaanse NSFNET. Veel bijzonders was er op het eerste gezicht niet aan: de bevestiging was een kort e-mailbericht. Toch hoorde Amsterdam vanaf dat moment bij het netwerk dat later het wereldwijde internet zou worden.

NSFNET Verenigde Staten CWI Amsterdam Atlantische Oceaan 17 november 1988
Illustratie: de eerste civiele verbinding tussen Europa en het internet.

Wat is een IP-adres?

Elk apparaat op het internet heeft een adres nodig, zodat gegevens de juiste kant op gaan. Dat is het IP-adres: bij IPv4 vier getallen tussen 0 en 255. Omdat zulke adressen uniek moeten zijn, moet iemand bijhouden wie welk blok gebruikt. Voor Europa kwam die taak in Amsterdam terecht.

192 0 2 1 ... netwerk apparaat Voorbeeld: 192.0.2.1 is gereserveerd voor documentatie
Illustratie: de opbouw van een IPv4-adres. De grens tussen netwerk en apparaat verschilt per netwerk.

In 1989 kwamen Europese netwerkbeheerders voor het eerst samen in Amsterdam onder de naam RIPE. In april 1992 ging de RIPE NCC van start, gevestigd bij het Nikhef in Amsterdam. De organisatie groeide uit tot de instantie die IP-adressen verdeelt voor Europa, het Midden-Oosten en delen van Centraal-Azië.

Van onderzoek naar iedereen

Tot begin jaren negentig was internet vooral iets voor universiteiten en instituten. Daar kwam verandering in toen mensen rond het hackerstijdschrift Hack-Tic in 1993 XS4ALL begonnen, de eerste aanbieder die particulieren in Nederland toegang gaf. Op 15 januari 1994 opende De Digitale Stad in Amsterdam, een online stad met pleinen en huizen, waar veel Nederlanders voor het eerst kennismaakten met het net.

Het knooppunt in Amsterdam

Hoe meer netwerken er kwamen, hoe belangrijker het werd dat ze direct verkeer konden uitwisselen. In 1994 ontstond op het Science Park een gedeeld netwerk tussen onder meer academische instellingen. In 1997 richtten twintig aangesloten aanbieders de AMS-IX-vereniging op. Dat Amsterdam nu een van de grote internetknooppunten ter wereld is, begon dus als een praktische oplossing tussen buren.

Netwerk A Netwerk B Netwerk C Netwerk D Netwerk E Netwerk F Internet- knooppunt
Illustratie: via één knooppunt kunnen netwerken direct verkeer uitwisselen.

Tijdlijn

  1. 1982Eerste Europese UNIX-netwerk, met het Mathematisch Centrum als middelpunt.
  2. 25 april 1986Piet Beertema registreert .nl.
  3. 1 mei 1986cwi.nl wordt de eerste Nederlandse domeinnaam.
  4. 17 november 1988Eerste civiele verbinding tussen Europa en het internet.
  5. Mei 1989Eerste RIPE-bijeenkomst in Amsterdam.
  6. April 1992RIPE NCC start in Amsterdam.
  7. 1993XS4ALL biedt internet aan particulieren.
  8. Januari 1994De Digitale Stad opent.
  9. 1996SIDN gaat het .nl-domein beheren.
  10. 1997Oprichting van de AMS-IX-vereniging.
  11. 2026Meer dan zes miljoen .nl-domeinnamen.